Madeira heeft niet onmiddellijk de reputatie een bruisend oord te zijn. Het is een bloemeneiland, een plaats waar gepensioneerden graag overwinteren vanwege de milde temperaturen en waar wandelaars hun hart ophalen aan zoveel groen. Hier vind je geen zandstranden of hippe discotheken, maar botanische tuinen en eeuwenoude bossen.

Madeira kende vorig jaar hevige modderstromen. 44 mensen kwamen in februari 2010 om het leven en 600 mensen verloren hun huis. In de hoofdstad Funchal werden aan de João Gones rivier een tankstation en een café meegesleurd. Je kunt het je nauwelijks indenken als je midden de straat een ingebed miezerig riviertje aantreft.

De oorzaken van de ramp lopen uiteen. Volgens onze gids Renke Olieslagers Matos is er in een dag evenveel regen gevallen als tijdens een hele maand en zijn zulke rampen niet te voorkomen. Een andere gids, Gerry Sluiter, die we later op onze trip ontmoeten en die gespecialiseerd is in natuurwandelingen, is kritischer. Volgens hem maakte de rampzalige ruimtelijke ordening op het eiland het mogelijk dat er zo veel dodelijke slachtoffers vielen. Wat er ook van zij, Madeira is de ramp intussen te boven gekomen.

Authentieke charme
De bergen en steile kliffen typeren Madeira, maar wie hierheen komt, mag niet vies zijn van een beetje massatoerisme. Zo kun je op dit kleine eiland (Madeira is 57 km lang en 22 kilometer breed) maar moeilijk de hoofdstad Funchal links laten liggen, de uitvalsbasis van 75 procent van de toeristen.

Als er niet net een cruiseschip aangemeerd is, kun je in het oude deel van de stad terecht voor wat authentieke charme. De nauwe, steile straatjes en witte huizen verraden hun Portugese roots maken duidelijk dat het hier wel degelijk Portugees is. Zeker een bezoek waard is de kathedraal Sé, de enige gotische kathedraal buiten continentaal Europa. De natuurstenen voorgevel maakt een sobere indruk, maar het interieur is weelderig met verguld houtsnijwerk en een in blauw en goud uitgevoerd koorgestoelte.

Wie Madeira zegt, zegt Madeira-wijn, en die blijkt niet alleen goed voor in de gelijknamige sauste dienen om in de gelijknamige saus te kieperen. Op verschillende plaatsen kun je de wijn degusteren. Met zijn zoete afdronk doet Madeira denken aan Porto.

Zwarte vis
Heel bekend in Funchal is de Mercado dos Lavradores, de grootste overdekte markt in de stad die dateert uit de jaren dertig en gespecialiseerd is in groenten en fruit, en waar je ook verse vis en bloemen vindt. De vrouwen gaan er gekleed in traditionele klederdracht en laten je met plezier uitvoerig proeven van het ruime aanbod aan exotische vruchten: naast Mango’s, Citrusvruchten en Avocado’s vind je hier ook Cherimoya’s en Papaja’s. De geuren en smaken zijn overweldigend.

Helemaal achteraan in de hal is de vismarkt. Hier wordt de Espada, de beroemde zwarte zwaardvis van het eiland, recht uit de zee verkocht. De vis wordt gevangen op een diepte van duizend meter en is door het grote drukverschil al dood nog voor hij het oppervlak bereikt. Pikzwart en met een lengte van één meter is hij best indrukwekkend.

De espada staat in bijna elk restaurant op het menu en wordt meestal gepaneerd geserveerd, met Mango-saus en gestoofde banaan. In Camera de Lobos, een vissersdorp op een twintigtal kilometer van Funchal, kun je de vissers aan het werk zien. Het kleine visserskapelletje in een van de nauwe straatjes is met zijn houten beschilderde plafond zeker een bezoek waard. Met zo’n zevenhonderd zijn de vissers nog, een fractie van wat het ooit geweest is. Beeld je echter geen al te idyllische taferelen in. Links zie je een oude visser die uitrust op een bankje, rechts komen de touringcars aangereden die komen kijken naar die authentieke visser. Surrealistisch is het zeker.

Laurissilva
Geef ons maar de natuur, en die is overweldigend met zijn 3.000 verschillende plantensoorten. Het bos Laurissilva, genoemd naar de vele laurierbomen, is een van de grootste groene wouden in Europa en is miljoenen jaren oud. Verspreid over 12.000 hectare is het een overblijfsel van de subtropische wouden die met de laatste ijstijd in de rest van Europa en Noord-Afrika zijn verdwenen. Het Laurissilva is beschermd door de Unesco als werelderfgoed. Met een vochtigheidsgraad van tachtig procent is het bos het grootste deel van de tijd in een mysterieuze mist gehuld. Het eiland is trouwens niet voor niets zo groen en de regen kun je er, vooral in bergen, maar beter bij nemen. Maar het weer verandert heel snel: zo kun je ‘s ochtends opstaan met een grijze hemel en in de namiddag onder een stralende zon wandelen.

Typerend voor Madeira zijn de zogenaamde levadas: oude irrigatiekanalen die 600 jaar geleden door de bewoners werden aangelegd en nu zijn omgevormd tot een ingewikkeld knooppuntennetwerk voor wandelaars. Je hebt keuze uit 200 verschillende routes van verschillend niveau. De levadas lopen langs rotsen en kliffen en door valleien, en leiden je naar afgelegen plaatsen op het eiland. Een gedetailleerde kaart en stevige wandelschoenen die vuil mogen worden, zijn geen overbodige luxe. Voor de moeilijkere wandelingen kun je een gids inhuren.

‘Sommige wandelaars schatten de moeilijkheidsgraad van de wandelingen of de onherbergzaamheid van het eiland verkeerd in’, zegt Gerry Sluiter, de oprichter van Nature Meetings, een organisatie die wandelingen organiseert en mensen bewust wil maken van het unieke karakter van de natuur op Madeira. ‘Elk jaar verdwijnen vele hectaren bos door brandstichting. De brandstichters gebruiken de zogenaamde kaarstechniek, wanneer de kaars is opgebrand en het vuur uitbreekt, zijn zij al lang verdwenen. Wij proberen onze wandelaars daar attent op te maken.’

Één van de populairste wandelingen leidt naar de top van de Pico Ruivo, met zijn 1.861 meter de hoogste berg van het eiland. Als de Draken-bomen in bloei staan, kleurt de top bijna volledig rood. Kroniekschrijvers uit de veertiende eeuw die het eiland zagen liggen, gehuld in een nevel waar rode toppen doorheen schemerden, dachten dat ze het mythische Atlantis hadden gevonden.

Doordat het eiland zo klein is, kun je het perfect met een huurauto verkennen. Een laatste verplichte stop zijn de natuurlijke zwembaden van Porto Moniz in het noordwesten van het eiland. Het zeewater loopt er in oude lava-bekkens, waardoor je een grillig landschap krijgt dat spectaculair oogt.

Source: Het Nieuwsblad.Be

Madeira’s levadas have long been considered one of the world’s great walking pleasures. Covering more than 1,200 miles, these narrow waterways link the wetter north to the dry south, every yard mirrored by shaded paths. The big relief to me was that most of these routes remained intact.

My best guess is that around 10 per cent of paths are affected by fires. As for those dreadful February storms, Andrew Zino, who runs walks company Nature Meetings, told me: ‘Forget storm damage. Madeira hass made an amazing recovery.’

Every Wednesday, we offer the Levada walk from Ribeiro Frio to Portela.
It is a well known Levada walk, and due to its location, very popular for walkers. After a short visit to Madeira’s Trout Farm and knitting stalls entering we the Laurisilva Forest of Madeira (UNESCO World heritage since 1999, covering 149.5km2 of Madeira).

During the walk you see all the Laurisilva vegetation with beautiful views into the valley located on the North side of Madeira (Porto da Cruz), and if you look into the Levada you might even see “baby” Trout’s.

Other than its popularity, it is also the most dangerous walk.

By studying the walking guide books, this walk is classified as easy or medium (even the local authorities are given this walk a grade: 2). However, most casualties are taking place on this walk (from cuts, brushes to broken bones)!

We have been investing some time to understand why so many accidents are taken place on this particular walk.

As this walk is one of the only Levada locations (in the Laurisilva Forest) were you can travel to/ from by local transport, a lot of walkers are walking on their own and follow the instructions what is written in a book. Unfortunately, the dangers are NOT written down, such as: vertigo, slippery slopes and wet/humid conditions. What crucial is, is that due to a landslide a half year ago, the walking path is diverted. This diversion is not clearly marked, and most walkers are following the instruction from the documentation. This old path (over the landslide) that the walkers are following is extremely dangerous, with steep drops (Vertigo). At the end of the walk, the path is going downhill with the Levada in the middle. With even the slightest bit of rain, the Levada overflows what turns the path into mud and makes the path extremely slippery.

The combination of weather conditions and the lack of knowledge turn this Levada walk into Madeira dangerous walk.

Therefore I strongly recommend that if you want to do this walk, you do this with a qualified guide. If you insist that you want to do this on your own, please seek advice from the local authorities and check the weather conditions.

Localizada no coração do Oceano Atlântico, a ilha da Madeira, com 57 km de comprimento e 23 km de largura, apresenta-se como a terapia ideal para todos aqueles que necessitam de recuperar do stress citadino, que ambicionam uma reconciliação com a natureza através de deslumbrantes caminhadas a pé e que pretendam usufruir de um serviço de qualidade exercido por profissionais exímios.

Atravessada por uma cordilheira montanhosa, cujo pico mais alto – Pico Ruivo – atinge os 1862 metros de altitude, a ilha da Madeira dispõe de um clima subtropical durante todo o ano que permite realizar passeios a pé ao longo das magnificas Levadas de água construídas desde o século XVI. As famosas levadas, que cruzam todo o comprimento e largura da Madeira, constituem engenhosos sistemas de irrigação compostos por cerca de 2000 km de canais e 50 km de túneis. Estas foram a forma encontrada para aproveitar a água que cai predominantemente a norte. Os ventos de nordeste empurram as nuvens contra as altas montanhas provocando na encosta norte precipitação que pode chegar aos 2 metros por ano.

Ao calcorrear estas obras primas de esforço humano, podemos contemplar uma das maiores relíquias da natureza qualificada pela UNESCO como Património Mundial : falamos naturalmente da Laurissilva onde encontramos o reduto de uma variedade de Flora única no mundo. Destaque-se as Laurássias, as Urzes Molares, Folhados, Pau Branco, Figueiras do Inferno entre muitas outras. Algumas destas plantas são endémicas pois não podem ser encontradas no seu estado selvagem noutro local do globo, outras são comuns apenas ás ilhas da Macaronésia – Madeira, Açores, Canárias e Cabo Verde.

The airport, that was not affected except it was closed on the day of the floods, is fully operational and all the main roads are now open to the public. Unfortunately there are still some locations that are isolated (Tabua, Serra da Agua and Encumeada), therefore we advice everyone to make first inquiries before traveling towards these areas.

Many footpaths on Madeira had problems with fallen trees and landslides; however the majority of these walks are now repaired and accessible to the public.

Nature Meetings daily walking program is now fully operational, with the exception of the full day walk on Sunday: “Slopes and Valleys of Calheta” and Wednesday: “Laurisilva Landscapes”. The Full day walk on Sunday has been removed from our program and we only offer our half day Levada walk: “Amazing Vistas”. The full day Levada walk on Wednesday is replaced with a Laurisilva Levada walk from Santo da Serra to Portela (this is temporarily, as the original walk from Ribeiro Frio to Portela should be open in May 2010).

We advice all walkers on Madeira prepare themselves for the walk they intent to do, as there can be obstacles on the walking paths, and be aware that it can be slippery as it requires some time to dry out.

In particular, it is crucial that people don’t do a Levada walk on their own!! There might be unexpected situations that can result in a premature end of your holiday her on Madeira. Therefore we (including the authorities on Madeira) strongly suggest to make use of the services of a walk guide through the various qualified walking organization.

Five pathways closed. In less than a month, bad weather and landslides have forced the closure of five footpaths and levadas which are included in the official walking circuit of the serras of Madeira. The official ‘Turismo’ site alerts walkers to the closures and the Regional Director of Forestry acknowledges that the renovation of such extensively damaged areas will be expensive. Levada do Rei, Caldeirão Verde, Caminho Real da Encumeada, Levada da Fajã do Rodrigues and Caminho do Pináculo e Folhadal are the five closed footpaths. The worst affected is the Caminho Real da Encumeada, especially the section Boca da Corrida at Encumeada. Almost all the walking paths on the island have been damaged by the bad weather, the ones least affected are near the south coast and on Porto Santo. Before work can be undertaken, a survey will have to be carried out and a firm contracted.